გიორგი II, 1072-1089 პარამეტრები

[afxazi]

ჩემის აზრით საკმაოდ საინტერესო უნდა იყოს ამ პიროვნებაზე საუბარი. უფრო სწორად საუბარი იმის შესახებ თუ რატომაა ასე ბუნდოვნად მოცული, ერთი შეხედვით შეიძლება არა მაგრამ მაინც, მისი სამეფო ტახტიდან გადაყენება, თუ საკუთარი ნებით გადადგომა და მისი მცირეწლოვანი შვილის, დავითის გამეფება. მართალია დავითი უძლიერესი მმართველი აღმოჩნდა მაგრამ წინასწარ ამის გაანგარიშება ლოგიკურად შეუძლებელი იყო და მაინც თითქოს ეს გადაწყვეტილება იმ პერიოდში, მცირეწლოვანი ყმაწვილის ტახტზე ასვლა (ეპოქის დახასიათებას არ შევუდგები, ყველამ კარგად ვიცით თუ რა ვითარება იყო) სარისკო ჩანს.

ივანე ჯავახიშვილი ტავის საეკლესიო ისტორიაში ასეთ რამეს ამბობს. "შინაურ უმწეო პოლიტიკურ მდგომარეობას, საქმეების ასეთს აწეწ-დაწეწას ზედ სტიქიური უბედურებაც დაერთო: 1088 წელს საქარტველოში კატასტროფული მიწისძვრა დაიწყო, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. ამ კატასტროფულმა მიწისძვრამ დიდძალი ციხე-ქალაქები და სოფლები იმსხვერპლა. ამ დროს მთლიანად დაინგრა განთქმული თმოგვი ციხითურთ, მრავალი ხალხიც დაიღუპა და გადარჩენილნიც უსახლკაროდ დარჩნენ. ამას ჯერ ზედ მკაცრი ზამთარი, ხოლო შემდეგ გაზაფხულზე, საშინელი წყალდიდობა მოჰყვა, რომელმაც ქვეყნას აგრეთვე შემდეგ დიდი ზიანი მიაყენა. ყველა ამ თავზე დამტყდარი უბედურებების ეგავლენით, თ უ ე გ ე ბ ი ს ა გ რ ე თ ვ ე ს ხ ვ ა, ჩ ვ ე ნ თ ვ ი ს ჯ ე რ უ ც ნ ო ბ ი მ ი ზ ე ზე ბ ი ს გამო გიორგი II გადადგა, მეფობას თავი დაანება და 1089 წელს საქართველოს სამეფო ტახტზე მისი ჭაბუკი ვაჟიშვილი დავითი, შემდეგ აღმაშენებლად წოდებული ავიდა.


საინტერესოა რა უნდა ყოფილიყო, ან თუ იყო საერთოდ სხვა რამ მიზეზი ამ ცვილებისა. ფაქტია რომ მიწისძვრა და წყალდიდობები გიორგი ბრალი არ ყოფილა. სიტუაციას ინტრიგას ძენს ის ფაქტიც რომ, მას შემდეგ რაც დავითი გამეფდა მისი ისტორიკოსის მიერ დაწერილ ისტორიაში, რომელიც ცხადია მეფის მეთვალყურეობით იწერებოდა, მხოლოდ ერთგან თუ ორგან გაკვრითაა ნახსენები გიორგი, დავითის გამეფებამდე კი არცთუ ისე სახარბიელოდაა დახასიათებული.


ვფიქრობ საინტერესო მსჯელობა უნდა გამოვიდეს.

[KAIROS]

მარიამი საუბრობრობს როგორც მორწმუნე, საბლე როგორც მეცნიერი
ფაქტობრივად ორივე მართალია , ოღონდ გიორგის გადადგომაში უცილობლად მისი უუნარობა ქვეყნის მართვისა უნდა დავინახოთ და არა ის რომ 16 წლის ბიჭში დაინახა რამე, მოიცდიდა 18 წლამდე ბოლოსდაბოლოს
მაგრამ ის რომ 16 წლის დავითი აღმოჩნდა ის დავითი რაც ჩვენ ვიცით, ეს ნამდვილად ღვთის წყალობა იყო და მართლა გადავრჩით

[sable]

გიორგის გადადგომაში უცილობლად მისი უუნარობა ქვეყნის მართვისა უნდა დავინახოთ და არა ის რომ 16 წლის ბიჭში დაინახა რამე, მოიცდიდა 18 წლამდე ბოლოსდაბოლოს

არ იყო ეს გადადგომა მგონი მე ვერ განვმარტე ადრე და ეხლა ამას უფრო გასაგებად დავწერ:

მოკლედ შუა საუკუნეების საქართველოში მიღებული იყო კოლექტიური მართვის რამოდენიმე სისტემა, მათ შორის ერთი გულისხმობდა თანამოსაყდრის ყოლას.

თანამოსაყდრე არის მეფის მემკვიდრე და მას თანამოსაყდრედ მხოლოდ მაშინ აკურთხებდნენ, როდესაც გადაწყვეტილი იყო მისი მომავალში გამეფება. მეფე როგორც წესი თანამოსაყდრეს თავად ადგამდა გვირგვინს რითიც იმ უფლებას უსვამდა ხაზსს, რომ მომავალი მეფე მისგან იღებდა ძალაუფლებას და არა ფეოდალებისგან
ან სხვა ინსტიტუციისგან, ეს სტილი ბიზანტიიდან იყო გადმოღებული.

ისევე როგორც თანამეფობა ანუ ორმეფობა ბიზანტიიდან იყო გადმოღებული და ორი სუვერენი მმართველის მმართველობას გულისხმობდა, ასეთი რამ საქართველოში მოხდა 1052 წელს როდესაც ბაგრატ IV კონსტანტინოპოლში ყოფნის დროს ლიპარიტ ბაღვაშის ინიციატივით და მონაწილეობით უმეფოდ დარჩენილ ქვეყანაში მან მისი მცირეწლოვანი ძე გიორგი II გაამეფა ანუ გიორგის მეფობა უკვე იქიდან იწყება მაგრამ მიუხედავად იმისა რომ ის მეფედ დასვეს ქვეყანას ფაქტიურად ლიპარიტი მართადა, ხოლო ბაგრატის ჩამოსვლის (1054 წ.) შემდეგ თავად მეფე.
1089 წელს ისტორიკოსის ცნობით ინიციატივა დავითის გამეფების თითქოს გიორგისგან მოდიოდა მაგრამ რეალურად იქ ამის საჭიროება არ იყო იმიტომ რომ მეფე ადგილზე დავითი ისედაც თანამოსაყდრე მეფეა, ასე რომ
რა აზრი ქონდა მის ამჯერად თანასწორ მეფედ კურთხევას, ძნელი ასახსნელია.


ისე ბიზანტიაში როგორც წესი ორი თანასწორი მმართველის მეფობის დროს რეალურ ძალაუფლებას მხოლოდ ერთი ფლობდა ხოლო მეორე უფრო სიმბოლურ როლს ასრულებდა. საქართველოში რა ხდებოდა 1089-1112 წწ.
ფაქტობრივად არ ვიცით ან თუ ვიცით ძალიან ცოტა. პარადოქსია მაგრამ ფაქტია.

მაგრამ ის რომ 16 წლის დავითი აღმოჩნდა ის დავითი რაც ჩვენ ვიცით, ეს ნამდვილად ღვთის წყალობა იყო და მართლა გადავრჩით

კი აღმოჩნდა ის რაც აღმოჩნდა მხოლოდ სელჩუკთა იმპერიის დაშლის მერე და მან ამით კარგად ისარგებლა რაც მის გამჭრიახობაზე მეტყველებს, თორემ 11 ს. 80 იანებში დავითი კი არა მამაზეციერი ვერ უშველიდა ქვეყანას
ასე რომ გიორგისეც არ ღირს ყველაფრის გადაბრალება. მითუმეტეს რომ 1079 წლისთვის საქართველო სერიოზულად იყო გაძლიერებული ხოლო დიდი თურქობის მერე ქყევანას რაც დაემართა მაგან გადაიყოლა გიორგის ყველა ძველი წარმატება. თუმცა თურქები საქარველომ კი არა ბიზანტიამ ვერ შეჩერა ასე რომ მან საქმე მწყრალად წავიდა.

ისე დავითის წარმატებები ძირითადად 1115 წლიდან იწყება მანამდე რა ხდებოდა ის კარგად არ ვიცით, გარდა 1103-4 წწ და 1110 წლის ამბების გამოკლებით.