გიორგი II, 1072-1089 პარამეტრები

[afxazi]

ჩემის აზრით საკმაოდ საინტერესო უნდა იყოს ამ პიროვნებაზე საუბარი. უფრო სწორად საუბარი იმის შესახებ თუ რატომაა ასე ბუნდოვნად მოცული, ერთი შეხედვით შეიძლება არა მაგრამ მაინც, მისი სამეფო ტახტიდან გადაყენება, თუ საკუთარი ნებით გადადგომა და მისი მცირეწლოვანი შვილის, დავითის გამეფება. მართალია დავითი უძლიერესი მმართველი აღმოჩნდა მაგრამ წინასწარ ამის გაანგარიშება ლოგიკურად შეუძლებელი იყო და მაინც თითქოს ეს გადაწყვეტილება იმ პერიოდში, მცირეწლოვანი ყმაწვილის ტახტზე ასვლა (ეპოქის დახასიათებას არ შევუდგები, ყველამ კარგად ვიცით თუ რა ვითარება იყო) სარისკო ჩანს.

ივანე ჯავახიშვილი ტავის საეკლესიო ისტორიაში ასეთ რამეს ამბობს. "შინაურ უმწეო პოლიტიკურ მდგომარეობას, საქმეების ასეთს აწეწ-დაწეწას ზედ სტიქიური უბედურებაც დაერთო: 1088 წელს საქარტველოში კატასტროფული მიწისძვრა დაიწყო, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. ამ კატასტროფულმა მიწისძვრამ დიდძალი ციხე-ქალაქები და სოფლები იმსხვერპლა. ამ დროს მთლიანად დაინგრა განთქმული თმოგვი ციხითურთ, მრავალი ხალხიც დაიღუპა და გადარჩენილნიც უსახლკაროდ დარჩნენ. ამას ჯერ ზედ მკაცრი ზამთარი, ხოლო შემდეგ გაზაფხულზე, საშინელი წყალდიდობა მოჰყვა, რომელმაც ქვეყნას აგრეთვე შემდეგ დიდი ზიანი მიაყენა. ყველა ამ თავზე დამტყდარი უბედურებების ეგავლენით, თ უ ე გ ე ბ ი ს ა გ რ ე თ ვ ე ს ხ ვ ა, ჩ ვ ე ნ თ ვ ი ს ჯ ე რ უ ც ნ ო ბ ი მ ი ზ ე ზე ბ ი ს გამო გიორგი II გადადგა, მეფობას თავი დაანება და 1089 წელს საქართველოს სამეფო ტახტზე მისი ჭაბუკი ვაჟიშვილი დავითი, შემდეგ აღმაშენებლად წოდებული ავიდა.


საინტერესოა რა უნდა ყოფილიყო, ან თუ იყო საერთოდ სხვა რამ მიზეზი ამ ცვილებისა. ფაქტია რომ მიწისძვრა და წყალდიდობები გიორგი ბრალი არ ყოფილა. სიტუაციას ინტრიგას ძენს ის ფაქტიც რომ, მას შემდეგ რაც დავითი გამეფდა მისი ისტორიკოსის მიერ დაწერილ ისტორიაში, რომელიც ცხადია მეფის მეთვალყურეობით იწერებოდა, მხოლოდ ერთგან თუ ორგან გაკვრითაა ნახსენები გიორგი, დავითის გამეფებამდე კი არცთუ ისე სახარბიელოდაა დახასიათებული.


ვფიქრობ საინტერესო მსჯელობა უნდა გამოვიდეს.

[bekas]

sable

არ იყო ეს გადადგომა მგონი მე ვერ განვმარტე ადრე და ეხლა ამას უფრო გასაგებად დავწერ:

გასაგებად დაწერა კი არა ფაქტია საჭირო. ფაქტი კი არა გაქვს.

ისტორიკოსის ცნობით ინიციატივა დავითის გამეფების თითქოს გიორგისგან მოდიოდა

მემატიანეს არ ენდობი. ანუ იმ მწირ წყაროებსაც უარყოფ რომელიც მოგვეპოვება, მაგრამ რის საფუძველზე? რას ეყრდნობა შენი განცხადება? მხოლოდ შენს "ლოგიკურ" დასკვნას? ლოგიკაცაა და ლოგიკაც. მაგ ლოგიკით საწყალი აქილევსი კუს ვერ დაეწია.

ისევე როგორც თანამეფობა ანუ ორმეფობა ბიზანტიიდან იყო გადმოღებული და ორი სუვერენი მმართველის მმართველობას გულისხმობდა

და როდის იყო ბიზანტიაში 2 სუვერენი მმართველი? ძველ სპარტაში იყო, ერთი მეფე რო საომრად მიდიოდა მეორე სახლში რჩებოდა (ლეონიდეს მაგალითი), მაგრამ ორი სუვერენი (რაც თანაბარ უფლებებსაც უნდა ნიშნავდეს) ბიზანტიაში არ იყო. ერთი ნაღდი იყო მეორე (და ზოგჯერ მესამეც) ბუტაფორია. მასე კესაროსის ტიტული ქართველ მეფეებსაც ჰქონდათ, მაგრამ ცარიელ ტიტულს რას უზამ? ვერც შეჭამ და ვერც გაგათბობს.

კი აღმოჩნდა ის რაც აღმოჩნდა მხოლოდ სელჩუკთა იმპერიის დაშლის მერე

დაშლა უძახე შენ და კი მოგაყენეს დიდგორში იმხელა ჯარი

ასე რომ გიორგისეც არ ღირს ყველაფრის გადაბრალება. მითუმეტეს რომ 1079 წლისთვის საქართველო სერიოზულად იყო გაძლიერებული

ყველაფერი ფარდობითია. გაძლიერებული იყო ვისთან შედარებით? ბიზანტიას ჩვენი თავი არ ჰქონდა და ხალიფატს. სომხების ხო საერთოდ სახსენებელი აღარ იყო. ასე რომ "1079 წლის ძლიერ საქართველოს" ვის ადარებ? პირველივე დიდი გამოცდა (დიდი თურქობა) და რა მივიღეთ შედეგად?

გიორგის ყველა ძველი წარმატება

წარმატებების სია თუ შეიძლება, პლზ. ერთი ომის მოგებას გაზაფხული არ მოჰყავს, ეგ კარგად გამოჩნდა ფარცხისის მერე.

ისე დავითის წარმატებები ძირითადად 1115 წლიდან იწყება მანამდე რა ხდებოდა ის კარგად არ ვიცით, გარდა 1103-4 წწ და 1110 წლის ამბების გამოკლებით

ერწუხის ბრძოლა (1104 წელს) ხომ გამოაკელი, სამშვილდე (1110) ხომ გამოაკელი, შე კაცო ბარემ დიდგორიც (1121) გამოაკელი და გავრიცხოთ ეგ კაცი დიდი მეფეების სიიდან, აღარაფერი დარჩება გაკეთებული. ისე მე თუ მკითხავ წარმატებების იწყება დავითის რეფორმებიდან დანარჩენი ყველაფერი ამ რეფორმების შედეგია.

[sable]

sable

გასაგებად დაწერა კი არა ფაქტია საჭირო. ფაქტი კი არა გაქვს.

რუის-ურბნისის ძეგლისწერაში გიორგი მეფედ მეფედ იხსენიება ხოლო დავითი მხოლოდ მეფედ.
საკმარისია?!

მემატიანეს არ ენდობი. ანუ იმ მწირ წყაროებსაც უარყოფ რომელიც მოგვეპოვება, მაგრამ რის საფუძველზე? რას ეყრდნობა შენი განცხადება? მხოლოდ შენს "ლოგიკურ" დასკვნას? ლოგიკაცაა და ლოგიკაც. მაგ ლოგიკით საწყალი აქილევსი კუს ვერ დაეწია.

მემატიანეს არ არის საჭირო ბოლომდე ენდო მითუმეთეს თუ საამისო მიზეზი გაქ და თუ ის ტენდენციურობას იჩენს ! ის რომ ტენდენციურია გიორგისთან მიმართებაში ეს ცხადია!

და როდის იყო ბიზანტიაში 2 სუვერენი მმართველი? ძველ სპარტაში იყო, ერთი მეფე რო საომრად მიდიოდა მეორე სახლში რჩებოდა (ლეონიდეს მაგალითი), მაგრამ ორი სუვერენი (რაც თანაბარ უფლებებსაც უნდა ნიშნავდეს) ბიზანტიაში არ იყო. ერთი ნაღდი იყო მეორე (და ზოგჯერ მესამეც) ბუტაფორია. მასე კესაროსის ტიტული ქართველ მეფეებსაც ჰქონდათ, მაგრამ ცარიელ ტიტულს რას უზამ? ვერც შეჭამ და ვერც გაგათბობს.
დაშლა უძახე შენ და კი მოგაყენეს დიდგორში იმხელა ჯარი

რა შედარებებს აკეტებ სად სპარტა და სად ბიზანტია?! სპარტაში ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ ოლიგარქია იყო და იქ მეფე სიმბოლური ფიგურა იყო. დამოუკიდებლად მეფე გადაწყვეტილებებს ვერ იღებდა.
ბიზანტიაში კი უზარმაზარი ძალაუფლება ჰქონდა. ზუსტად ისევე როგორც კესაროსს ჰქონდა საკმაოდ დიდი გავლენა და შემოსავალიც ხაზინიდან, ასე რომ იმ ტიტულს არავინ ჭამდა მას შესაბამისად იყენებდნენ.
ბიზანტიაში კი ორი იმპერატორი ლეგიტიმური იყო და იქიდან ყოველთვის ერთი რომ სარგებლობდა უპირატესობით ეს ზემოთაც დავწერე.
შენ საქართველოში იმასაც ვერ დამიმტკიცებ გიორგი სარგებლობდა უპირატესი უფლებით თუ დავითი 1089 წლის შემდეგ.

ყველაფერი ფარდობითია. გაძლიერებული იყო ვისთან შედარებით? ბიზანტიას ჩვენი თავი არ ჰქონდა და ხალიფატს. სომხების ხო საერთოდ სახსენებელი აღარ იყო. ასე რომ "1079 წლის ძლიერ საქართველოს" ვის ადარებ? პირველივე დიდი გამოცდა (დიდი თურქობა) და რა მივიღეთ შედეგად?

არც არავის არ ვადარებ წინა დროსთან შედარებით . საზღვრები 1079 წლისთვის გაიზარდა აი რას ვადარებ, ხოლო ქვეყანამ ბიზანტიაც დაამარცხა და სელჩუკებიც, მეტი რა გინდა?!
თურქები კი მანამდეც სემოვიდნენ და 1080 წ. რომ დაგვემარცხებინა კიდევ ახალი ნაკადი წამოვიდოდა 1071 წლის შემდეგ ეგ შეუჩერებელი პროცესი იყო.

წარმატებების სია თუ შეიძლება, პლზ. ერთი ომის მოგებას გაზაფხული არ მოჰყავს, ეგ კარგად გამოჩნდა ფარცხისის მერე.

ბიზანტიის დამარცხება, ანაკოფიის აღება, ტაოს მთლიანად დაბრუნება, კლარჯეთის, არტაანის და ჯავახეთის იმ მიწების დაბრუნება, რომელიც ბაგრატ IV დაუთმო ბიზანტიას და პლიუს ზემო ქვეყნების შემოერთება ბასიანთან არზრუმთან ერთად და კიდევ ვანანდის სომხური სამეფოს შემოერთება დედაქალაქ ყარსთან ერთან, ბოლოს კახეთ-ჰერეთზე იერიშის მიტანა რაც თურქების შემოსევან ჩაშალა.

ერწუხის ბრძოლა (1104 წელს) ხომ გამოაკელი, სამშვილდე (1110) ხომ გამოაკელი, შე კაცო ბარემ დიდგორიც (1121) გამოაკელი და გავრიცხოთ ეგ კაცი დიდი მეფეების სიიდან, აღარაფერი დარჩება გაკეთებული. ისე მე თუ მკითხავ წარმატებების იწყება დავითის რეფორმებიდან დანარჩენი ყველაფერი ამ რეფორმების შედეგია.

არ გვინდა ეხლა ყველაფრის გადასხვაფერება, მე დიდგორის ომი არ მიხსენებია, ვთქვი რომ 1115 წლამდე, კარგად დავითის მეფობის მხოლოდ 1103-4 და 1110 წწ ვიცით მეთქი და სამშვილდის აღება და ერწუხის ბრძოლა სწორედ მაგ დროს ხდება. ასე რომ სხვა ცნობილი ფაქტი მოიყვანე, იმის დასამტკიცებლად რომ 1115 წ. მასალები გვაქ საქართ. ისტ. შესახებ და რომ მე რამეს ვამუქებ. რავიცი იქნება შენ აღმოაჩინე რაიმე უცნობი წყარო შეგიძლია გაგვიზიარო.